रसुवामा भोटेकोशीको भीषण बाढी : टिमुरे–स्याफ्रुबेँसीमा ठूलो क्षति, उद्धार तीव्र
काठमाडौं , १० भदौ २०८३
रसुवाको भोटेकोशी नदीमा बुधबार बिहान आएको आकस्मिक भीषण बाढीले टिमुरे, स्याफ्रुबेँसी, रसुवागढीलगायत क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ। बाढीले बस्ती, बजार, सडक, पुल, सुरक्षा निकायका संरचना तथा जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुर्याएको प्रारम्भिक विवरण छ।
बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी परिचालन गरी खोज तथा उद्धार कार्य तीव्र पारिएको छ। गृह मन्त्रालयमा विशेष बैठक बसेर उद्धार, राहत तथा प्रभावितलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने विषयमा समन्वय भइरहेको छ।
कान्तिपुरका अनुसार टिमुरेमा खटिएका सशस्त्र प्रहरीका ९ जना कर्मचारी सम्पर्कविहीन भएका छन्। इलाका प्रहरी कार्यालय टिमुरे, प्रहरी चौकी स्याफ्रुबेँसी र प्रहरी चौकी रसुवागढीमा समेत क्षति पुगेको विवरण आएको छ। बाढीले स्याफ्रुबेँसी, मैलुङ, बेत्रावती, सल्लेटार, शान्तिबजार, पैरेबेँसीलगायत तटीय बस्तीमा असर पुर्याएको छ।
बाढीको कारणबारे भने अझै पूर्ण निष्कर्ष आइसकेको छैन। मौसमविद्हरूका अनुसार प्रारम्भिक स्याटेलाइट अध्ययनमा तिब्बततर्फ ठूलो वर्षा भएको देखिएको छ। रसुवामा परेको वर्षा मात्रै बाढीको कारण नभएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। हिमताल फुटेको वा अन्य कारणले अचानक ठूलो पानीको बहाव आएको हुनसक्ने भए पनि यसको औपचारिक पुष्टि भइसकेको छैन।
बाढीको प्रभाव भोटेकोशी हुँदै तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत देखिएको छ। नुवाकोटका तुप्चे, ढुंगे र देवीघाटलगायत क्षेत्रमा पनि ठूलो क्षति पुगेको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ। तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई त्रिशूली हुँदै नारायणीसम्म सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा पनि रसुवा बाढीको चर्चा
रसुवाको भोटेकोशी बाढीलाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले समेत प्रमुखताका साथ रिपोर्ट गरेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्स ले पछिल्लो अपडेटमा बाढीबाट कम्तीमा ९ जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ। बाढीले नेपालतर्फका गाउँ, सडक, पुल र जलविद्युत् आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्याएको रोयटर्सको रिपोर्टमा उल्लेख छ। धेरै मानिस अझै बेपत्ता रहेको र मृतकको संख्या बढ्न सक्ने आशंका गरिएको छ।
रोयटर्स का अनुसार बाढीका कारण नेपालमा करिब ४३० मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमता प्रभावित भएको छ। यो नेपालको कुल जलविद्युत् क्षमताको १२ प्रतिशतभन्दा बढी हो।
बाढीको प्रभाव नेपाल–चीन सीमापारि पनि परेको छ। चिनियाँ सरकारी समाचार संस्था सिनुवालाई उद्धृत गर्दै रोयटर्सले तिब्बतको केरुङ क्षेत्रमा समेत बाढी तथा पहिरोले सडक, सञ्चार र विद्युत् आपूर्तिमा असर पारेको जनाएको छ। त्यहाँ केही मानिस बेपत्ता भएको आशंका गरिएको छ।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले बेपत्ताको खोज तथा उद्धारलाई तीव्र बनाउन निर्देशन दिनुका साथै विपद् निगरानी र पूर्वसूचना प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउन आग्रह गरेको रोयटर्सले जनाएको छ।
सरकारद्वारा उद्धार, उपचार र राहतमा जोड
बाढीबाट प्रभावित तथा घाइतेको उद्धार र उपचारलाई सरकारले प्राथमिकता दिएको छ। मन्त्रिपरिषद् बैठकले घाइतेहरूको सरकारी अस्पताल, नेपाली सेना तथा सम्बन्धित सरकारी संयन्त्रमार्फत निःशुल्क उपचार गर्ने निर्णय गरेको छ।
त्यस्तै, घरबार गुमाएका व्यक्तिलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने, खाने–बस्ने व्यवस्था मिलाउने, अवरुद्ध सडक, विद्युत् र दूरसञ्चार सेवा यथाशीघ्र सञ्चालन गर्ने तथा क्षतिग्रस्त सार्वजनिक संरचनाको पुनःनिर्माण अघि बढाउने निर्णय गरिएको छ। प्रभावित जिल्लाका स्थानीय तहलाई तीन महिनाका लागि विपद् संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गर्ने निर्णयसमेत भएको छ।
प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवनका संघीय सांसदहरूसँग प्रभावित क्षेत्रको अवस्था, उद्धार तथा राहतबारे छलफल गरेका छन्। तल्लो तटीय क्षेत्रमा रहेका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने तथा नदी किनारमा उच्च सतर्कता अपनाउन सरकारले आग्रह गरेको छ।
क्षतिको पूर्ण विवरण आउन बाँकी
बाढीबाट भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिको पूर्ण विवरण भने अझै सार्वजनिक भइसकेको छैन। प्रभावित कतिपय क्षेत्रमा सडक तथा सञ्चार सम्पर्क अवरुद्ध भएकाले उद्धार टोलीलाई घटनास्थलसम्म पुग्न कठिनाइ भइरहेको छ।
त्यसैले मृतक, बेपत्ता र क्षतिको संख्याबारे सामाजिक सञ्जालमा आएका अपुष्ट विवरणभन्दा जिल्ला प्रशासन, सुरक्षा निकाय, सरकार तथा विश्वसनीय सञ्चारमाध्यमबाट पुष्टि भएका सूचनालाई मात्र आधार बनाउन आवश्यक देखिन्छ। खोज, उद्धार तथा राहत कार्य जारी छ।
